Kastelen met een Europese dimensie

Kastelen zijn dankbare plekken met verschillende Europese invalshoeken. Denk bijvoorbeeld aan Europese architecten, Europese bouwstijlen, Europese heersers,… We presenteren je in dit artikel drie kastelen uit het programma van Open Monumentendag 2017 met verschillende Europese dimensies.

Kasteel Cantecroy – Mortsel

Kasteel Cantecroy - 2640 - Kasteel Cantecroy

 

Kasteel Cantecroy heeft een rijke Europese geschiedenis zo vertellen Kristel Van Doorslaer (gids) en Martin Heyligen (lid van de Heemkundige Kring Mortsel) ons. Het kasteel komt in de 16e eeuw in handen van de Franse familie Perrenot de Granvelle. Keizer Karel benoemt vader Nicolas Perrenot de Granvelle tot zijn minister en grootzegelbewaarder. Zijn oudste zoon Antoine Perrenot de Granvelle erft de heerlijkheid Cantecroy en laat het kasteel opknappen om zo hooggeplaatste gasten te ontvangen. Niemand minder dan Willem van Oranje is één van deze gasten. Antoine wordt later aartsbisschop van Mechelen en kort daarna wordt hij benoemd tot Primaat der Nederlanden.

De 16e eeuw staat in Europa gelijk aan godsdienstoorlogen. De Spaanse koning zendt een leger naar onze streken om onder leiding van de hertog van Alva orde op zaken te stellen. De hertog van Alva vestigt zich in Kasteel Cantecroy en versterkt het kasteel met bastions. Deze zijn vandaag de dag nog deels zichtbaar

In de 17e eeuw komt het kasteel in handen van Felipe de Godines, een steenrijke Portugese handelaar die in Antwerpen verblijft. Felipe heeft een voorliefde voor kunst. Hij is in het bezit van een grote Rubens en laat door Antoon van Dyck twee portretten maken van zichzelf en zijn vrouw. De portretten worden later verkocht aan de Beierse keurvorst Maximiliaan II van Beieren. Je kan het portret van voormalige kasteeleigenaars Felipe en zijn vrouw vandaag nog steeds terugvinden in München.

Na de Eerste Wereldoorlog is het kasteel eigendom van professor Arthur De Grondt-Adant. De professor en zijn familie ontvangen op het kasteel zelfs Albert Einstein. Einstein verblijft met zijn vrouw enkele dagen in het kasteel.

Kasteel Arenberg – Heverlee

© Rob Stevens - KU Leuven

© Rob Stevens – KU Leuven

Het huis Arenberg maakt deel uit van de hoge Europese adel. Ze waren in dienst bij de allergrootste Europese dynastie – de beroemde Habsburgers – en vervulden belangrijke politieke functies aan het hof en in de regering. Ze behoorden ook tot de vechtende stand, wat hen onmisbaar maakte op de slagvelden in Europa.

Wanneer ze het strijdtoneel overleefden, schoven ze mee aan bij de onderhandelingstafel waar de vredesverdragen beslecht werden. Kortom, ze bekleedden absolute sleutelposities binnen het vroegere Europa. Van hun verre reizen brachten ze naast diverse schatten ook  bruiden mee. Zo raakten de Arenbergs ingetrouwd in aristocratische geslachten over half Europa: Hohenzollern, Wittelsbach, Habsburg, Baden… Overal in Europa kon je leden van de familie Arenberg tegenkomen, zowel in het Noorden als in het Zuiden. Ze hadden overal bezittingen, kastelen en landgoed en stonden zo als het ware boven de verschillende nationale staten.

De Arenbergs waren stevig ingeworteld in de lokale netwerken, maar bewogen zich met verbazend gemak ook door Europa. De entourage en culturele codes binnen de familie waren Europees, met connecties van Vivaldi tot Voltaire.

Een van hun favoriete verblijfplaatsen was het kasteel van Heverlee, nu de riante wetenschapscampus van de KU Leuven. In de 17de eeuw erfde het huis Arenberg dit voormalige jachtslot samen met de omringende bossen – het huidige Heverleebos en Meerdaalwoud – van een andere beroemde adellijke en machtige familie, de Croys. Willem Van Croy gaf de opdracht om de oude burcht langs de Dijle om te bouwen tot een waar renaissance kasteel. Het gold als een voorbeeld van Vlaamse Renaissance en was een inspiratiebron voor verschillende andere kastelen in Europa. Het kasteel wordt geflankeerd door twee grote hoektorens, waarop de keizerlijke dubbele adelaar van de Habsburgers en het wapenschild van Arenberg prijkt. Het oorspronkelijke karakter van het kasteel is nog steeds goed te zien en oogt zeer harmonieus. De Arenbergs vertoefden in de zomermaanden vaak in hun kasteel in Heverlee. In de buitenverblijven was plaats voor ontspanning en vermaak: de strenge etiquette van het hof maakten plaats voor jachtpartijen en theateropvoeringen. De dreven in de bossen rond het kasteel domein dragen nog steeds de namen van voormalige hertogen en Griekse helden.

Kasteel van Groot Bijgaarden – Groot Bijgaarden

dilbeek_kasteel van groot bijgaarden_aangepast

In het Kasteel van Groot Bijgaarden kunnen bezoekers niet alleen op Open Monumentendag op zoek gaan naar de Europese dimensie van het kasteel, tijdens de jaarlijkse Brusselse floraliën kunnen bezoekers genieten van een prachtige internationale bloemenexpositie in het kasteelpark. Al meer dan 15 jaar is de bloemententoonstelling een belangrijke toeristische activiteit. Met de steun van verschillende Nederlandse bloembolkwekers worden dit jaar 1,5 miljoen lentebollen geplant in het kasteelpark. Over de bezoekers van de floraliën zeggen medewerkers van het kasteel van Groot Bijgaarden: “de floraliën trekken elk jaar een groot aantal internationale bezoekers. Ze ontdekken het park, maar zijn tegelijk ook geïnteresseerd in de geschiedenis van het kasteel”.

De Europese dimensie schuilt niet in het interieur van het kasteel, maar wel buiten in het imposante kasteelpark. Het kasteelpark werd namelijk aangelegd door Louis Fuchs. Louis is een Duitse landschapsarchitect die tijdens zijn carrière de plannen voor verschillende kasteelparken in België uittekende.

Net als Kasteel Cantecroy heeft het Kasteel van Groot-Bijgaarden ook geleden onder de Spaanse bezetting van de Zuidelijke Nederlanden.